Hoe te weinig assertiviteit kan leiden tot een burnout

Subassertiviteit
Mensen die burnout raken hebben een aantal zaken gemeen. Vaak zijn het harde werkers, perfectionisten, en hebben ze een enorm verantwoordelijkheidsgevoel en zijn ze loyaal.
Een andere gemene deler is dat ze vaak veel moeite hebben met het aangeven van hun grenzen. Hierdoor nemen ze vaak meer taken op zich dan ze willen, met op den duur alle gevolgen van dien.


Werken aan assertiviteit van medewerkers loont

Voor werkgevers loont het de moeite om te werken aan de assertiviteit van hun werknemers. Hierdoor leren ze niet alleen beter hun grenzen bewaken, maar neemt ook de vitaliteit en bevlogenheid navenant toe. Mensen die hoog scoren op assertiviteit blijken namelijk meer vitaal te zijn, in vergelijking tot mensen die laag scoren. Ook blijken mensen die hoog scoren op assertiviteit, hogere scores te behalen op toewijding. Dit blijkt uit onderzoek van Schouten & Nelissen, dat afgelopen half jaar is uitgevoerd onder 2.400 werkende Nederlanders.

Ook is er omgekeerde bewijslast (door Wilmar Schaufeli, hoogleraar Arbeids- en Organisatiepsychologie aan de Universiteit van Utrecht): mensen met een burnout blijken vaker subassertieve mensen te zijn. Zij zijn over het algemeen gevoeliger voor hun omgeving en geven minder snel hun grenzen aan. En ervaren daardoor dus meer negatieve dan positieve effecten van hun werk.

Enige uitleg over assertiviteit
Sociale gedragslijnen kunnen uitgezet worden op een lijn die van het ene uiterste naar het andere uiterste loopt:

subassertief/passief……………………………………..assertief……………………………………….. agressief

Subassertief/passief
Kenmerkend voor een passief persoon is dat hij of zij onvoldoende respect heeft voor zichzelf. Deze gedragsstijl is stressbevorderend omdat dingen opgekropt worden en de persoon zichzelf daarmee tekort doet. Iemand die zich passief gedraagt, schendt zijn eigen rechten. Kenmerkende aspecten zijn: lichaamstaal (omlaag kijken), verontschuldigen, (onterecht) de schuld op zich nemen, gebruik maken van zinnen als ‘Ik vraag me af of …’ of ‘Maar dat is echt niet zo belangrijk hoor..’.

Agressief
Kenmerkend voor een agressief persoon is dat hij of zij onvoldoende respect heeft voor anderen. Deze gedragsstijl is stressbevorderend omdat er onnodig vaak conflicten worden opgeroepen en bovendien loopt de desbetreffende persoon het risico dat andere mensen hem of haar gaan vermijden. Agressief gedrag kan gekenmerkt worden door woede, vijandigheid, afblaffen, schreeuwen, dreigend taalgebruik, dreigend non-verbaal gedrag, de wens om de ander te straffen of te vernederen.

Assertief
Kenmerkend voor een assertieve gedragsstijl is dat iemand zowel zichzelf als de ander in voldoende mate respecteert. Dit betekent dat personen met een assertieve stijl opkomen voor zichzelf. Zij laten weten wat ze willen en houden daarbij rekening met anderen. Assertief gedrag wordt gekenmerkt door lichaamstaal waaruit zelfvertrouwen spreekt (rechte houding, goed oogcontact, kalme stem) en taalgebruik waaruit de behoeftes van de spreker naar voren komen, terwijl men onderkent dat de ander ook rechten heeft. Iemand die zich assertief gedraagt, kan zijn of haar ideeën effectief, zelfverzekerd en helder overbrengen. De spreker heeft het gevoel zichzelf te kunnen zijn, terwijl de ontvanger een duidelijk beeld krijgt van de behoeftes van de spreker zonder zich aangevallen te voelen.

Een voorbeeld:
Een manager vraagt zijn secretaresse om over te werken omdat een offerte met spoed de deur uit moet. De secretaresse heeft echter al een afspraak voor die avond. Mogelijke reacties zijn dan:

Subassertief/passief: Ja, natuurlijk. (en dan vervolgens twintig minuten telefoneren om alle
afspraken af te zeggen en zo haar vrienden in de problemen te brengen).

Agressief: Jij bent ook altijd zo onredelijk! Moet ik dan alles maar afzeggen
omdat jij op het laatste moment komt? Jij bent de slechtste baas waar ik ooit voor gewerkt heb!

Assertief: Ik weet dat het belangrijk is, maar ik heb al een afspraak voor
vanavond. Ik zal ervoor zorgen dat de offerte morgenochtend meteen de deur uitgaat.

Gevolgen voor persoonlijke contacten
Als je in teveel situaties subassertief of agressief gedrag vertoont, heeft dat grote gevolgen voor persoonlijke contacten, de communicatie met jezelf en anderen in het algemeen welzijn. Juist in een maatschappij, waarin persoonlijke kwaliteiten, communicatie en jezelf presenteren steeds belangrijker worden, wordt de kunst van het assertief reageren steeds belangrijker. Iemand die zich op assertieve wijze opstelt, voelt en beweegt zich vrijer en kan meer richting geven aan het leven.

Onvoldoende invloed
Subassertief gedrag komt bijna altijd doordat je het gevoel hebt dat je onvoldoende invloed hebt over de situatie. Er moet teveel met verwachtingen of ideeën van anderen rekening gehouden worden. Hierdoor raak je het contact en de verbondenheid met jezelf kwijt. Je handelt dan niet meer vanuit je eigen centrum en kracht, maar laat het handelen teveel door anderen bepalen. Dit kan leiden tot ernstige stress- en vermoeidheidsklachten en kan uiteindelijk uitmonden in een burnout.

Hoe reageer jij?
Hoe effectief is jouw manier van reageren? Heb jij moeite met het aangeven van je grenzen en loopt daardoor je emmertje regelmatig over? Of bemerk je bij jezelf dat je regelmatig agressief uit de hoek komt? Wellicht kan een stukje begeleiding op het gebied van assertiviteit je helpen om meer respectvol naar jezelf en de ander te zijn!

 


***

Reacties op dit artikel zijn welkom via de knop ‘Reageer op dit artikel’.

© 2009 Gertrud de Witte – ESENZIA WerkGelukCoaching, alle rechten voorbehouden.

 

 

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *