En dan zit je met ontslag thuis op de bank …

En dan zit je met ontslag thuis op de bank …


ontslag fasen
De angst om je baan te verliezen kan groot zijn. Thuis zitten waar de muren op je af komen, het gemis van sociale contacten, de dagelijkse structuur, uitdagingen om je bed voor uit te komen en rond moeten komen van een uitkering of helemaal geen salaris aan het eind van de maand

Nog niet zo lang geleden werden reorganisaties en massaontslagen bijna dagelijks aangekondigd en voor werkzoekenden was het een moeilijke arbeidsmarkt. Gelukkig gaat het nu weer goed met onze economie en is het op dat vlak een stuk rustiger.

Maar ontslag kan ook een individuele kwestie zijn, los van de economie. Bijvoorbeeld doordat er een conflict is ontstaan, er geen plek meer voor je is op de afdeling door automatisering, je baan naar een buitenlandse vestiging gaat, of omdat je na een periode van ziek zijn niet meer verder kunt in je oude functie.

Foute boel
 
Toen ik jaren geleden nog in loondienst werkte overkwam mij ook het fenomeen ontslag. Ik had een contract voor een jaar en dat zou omgezet worden in een contract voor onbepaalde tijd. Ik dacht dat dit in kannen en kruiken was, temeer omdat mijn leidinggevende steeds aangaf dat ik me nergens zorgen over hoefde te maken. Totdat ik bij de interim directeur werd geroepen voor mijn contractbespreking. Foute boel. 

Binnen een minuut werd duidelijk dat ik moest vertrekken omdat het slecht ging met de business unit waarvoor ik werkte. Als een klap in mijn gezicht. Verdoofd heb ik mijn spullen gepakt en ben ik naar huis gegaan.

Ik was boos. Heel boos! Allereerst op mijn leidinggevende, die dit geweten moet hebben en mij een vals plaatje had geschetst. En later ook op mezelf. Hoe had ik zo dom kunnen zijn om hem op zijn woord te geloven en niet eerder zaken zwart op wit te willen zien? En boos op de wereld. Waar heb ik dit aan verdiend? Waarom ik?? Vervolgens kwam het verdriet, de twijfel of ik wel genoeg mijn best had gedaan, of ik wel de juiste keuze had gemaakt om daar te gaan werken, en ga zo maar door.

Voor veel professionals ook een doemscenario. En als die angst werkelijkheid wordt dan is het alsof de bodem onder je voeten wegzakt. Door de bocht genomen loop je na de aankondiging van het gevreesde ontslagbericht dan ook door een aantal fasen heen. Dit proces kan uiteraard per persoon verschillen en de ene fase kan heftiger ervaren worden dan de andere.


Globaal lopen we bij ontslag door deze 6 fasen heen:

1) De shock
De ervaring van shock kent een ieder die een plotsklaps ontslag heeft meegemaakt. De shock is de allereerste reactie. Hoe professionals daar mee omgaan verschilt nogal. Je hebt de ‘vechters’, die meteen heel boos worden en bijvoorbeeld gaan schelden. Dan heb je de ‘vluchters’, die zich meteen ziekmelden, hun gevoelens opkroppen en alles doen om het conflict uit de weg te gaan. Anderen ‘bevriezen’ en laten alles uit hun handen vallen en klappen dicht. Tot slot zijn er de ‘peuteraars’ die totaal onlogisch gedrag vertonen door bijvoorbeeld hard te gaan lachen of meteen thuis als een gek de ramen te gaan lappen.
2) De boosheid
We spreken bij ontslag niet voor niets over rouw. Want ontslag is ook een proces van afscheid nemen van iets wat je dierbaar is geweest. En bij rouw hoort boosheid. Na de eerste shock van het ontslag krijgen we dan vaak ook te maken met deze emotie. Het is een gezond psychologisch verdedigingsmechanisme om de schuld buiten jezelf te zoeken en daar je boosheid op te richten. Door je bezig te houden met de schuldvraag ontwijk je in deze fase het gevoel van verlies en verdriet.

3) Het verdriet
Onder de boosheid zit vaak verdriet en dit komt tot uiting als de boosheid langzaam wegebt. Verdriet over het moeten missen van alles wat het werk je bracht: sociale contacten, structuur, zelfontplooiing, status, een bijdrage kunnen leveren, de zekerheid van inkomen. Daarnaast voelt het vaak ook als het verliezen van je eigen identiteit. Want vaak hangen een groot deel van onze identiteit op aan ons werk en zonder dat voelen we ons incompleet.

4) De schaamte
Werkloosheid is niet bevorderlijk voor ons zelfvertrouwen. Mensen die hun baan zijn kwijtgeraakt hebben soms de neiging om sociale contacten uit de weg te gaan. Zodat ze maar niet steeds de vraag hoeven te beantwoorden: “Heb je al wat?”. Dat is confronterend en we schamen ons voor het feit dat we thuis zitten en nog geen ander werk hebben gevonden. Ergens zit daar nog de gedachte achter dat we het gevoel hebben dat we het er zelf naar gemaakt hebben of dat we niet goed gepresteerd hebben. En je hand ophouden voor een uitkering geeft veel mensen ook nog steeds een ‘profiteurderig’ gevoel.

5) De angst
Na de eerste shock, de boosheid, het verdriet en de schaamte slaat bij veel werklozen het dieptepunt der emoties toe: de angst en neerslachtigheid. De meerderheid ziet de toekomst somber in en vreest dat het heel moeilijk zal worden om een andere baan te vinden. Voor velen neigen deze gedachten zelfs naar depressieve gevoelens. Gaat het ooit weer goedkomen? Ga ik ooit weer een leuke baan vinden?

6) De strijdlust
Gelukkig is er ook goed nieuws, want ontslagen zijn biedt ook de mogelijkheid tot bezinning. Misschien heb je jarenlang doorgebuffeld en weinig stilgestaan bij je loopbaan. Of ben je na je studie ergens ingerold zonder daar een hele bewuste keuze voor te maken. Dan is dit een uitgelezen kans om eens te onderzoeken of dit werk je nog blij maakt en energie geeft. Afstand nemen van je werk is heel verhelderend en kan mooie nieuwe inzichten geven. Maak dus van deze nood een deugd en ga onderzoeken of je misschien iets heel anders wilt uitproberen of je te laten omscholen.


Bij de pakken neer gaan zitten of kansen pakken?

Sommige mensen verliezen geen deel van hun identiteit als ze ontslagen worden, maar vinden
ontslag nieuwe kansenhun identiteit juist terug. Ze gebruiken hun periode van ‘in-between-jobs’ om zich te ontwikkelen en krijgen helder hoe ze verder willen.

Mijn ontslag gaf me uiteindelijk het inzicht dat ik bij deze organisatie helemaal niet op mijn plek zat. Maar ik was er heilig van overtuigd dat het wel beter zou worden en dat ik gewoon even door moest zetten. Achteraf hebben ze me een heel groot plezier gedaan, want zelf was ik niet zo snel opgestapt. Een aantal maanden na mijn ontslag vond ik een nieuwe baan bij een ontzettend leuk, klein bedrijfje waar ik het vanaf dag één enorm naar mijn zin had.

Geef jezelf dus na het ontslag de tijd en de ruimte om door deze fasen heen te gaan; ze zijn heel normaal en horen bij het rouwproces dat ermee gepaard gaat. Bepaal dan wat je nodig hebt om weer vooruit te kunnen kijken en in actie te komen. Want bij de pakken neer blijven zitten gaat je niet helpen een nieuwe baan te vinden. Zie het als een nieuwe ronde met nieuwe kansen, en wellicht kun je achteraf je ontslag zien als het beste dat je ooit overkomen is!

***


Reacties op dit artikel 
zijn hieronder welkom!
(I.v.m spam wordt je bericht niet meteen zichtbaar)

 

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *