Je lijf uit balans door stress? Lees dit!

Je lijf uit balans door stress? Lees dit!

 

Langdurige stress is slecht voor je gezondheid. Dat weten we inmiddels allemaal. Als ik dan het volgende bericht in de krant lees: ‘Nederlander is mega gestresst: Ruim 80% is uitgeput aan het einde van de dag’, dan bevestigt dat maar weer eens hoeveel we aan het stressen zijn met elkaar.

 

De basisbeginselen van stress: Cortisol

Stress op zich is echter geen slechte zaak. Een gezonde dosis stress kan je motiveren om een hoog niveau van productiviteit en prestaties te leveren. Om überhaupt je bed uit te komen ‘s ochtends en de dingen te doen die je wilt of moet doen. Het is dus ook noodzakelijk! En we kunnen ook stress ervaren als in spanning. Spanning voor een eerste date. Of voor een sollicitatiegesprek. Dan is het niet per se negatieve stress. Maar zodra het woord ‘gezonde’ (dosis stress) vervangen wordt door ‘langdurige negatieve’, dan zouden alle alarmbellen af moeten gaan.

Het is essentieel dat je je stressniveau managed zodat het binnen de perken blijft. Want langdurige stress veroorzaakt allerlei gezondheidsklachten, met name door een ernstige verstoring van je autonome zenuwstelsel en een zorgwekkende disbalans in je hormoonhuishouding (ja, dit geldt ook voor mannen!).

 

Hoe stress je ziek kan maken

 

Je autonome zenuwstelsel is eigenlijk je gaspedaal en je rem. Het sympatische deel is je gaspedaal en wordt geactiveerd als er gevaar dreigt; je vecht/vluchtmechanisme. Het wordt geactiveerd bij iedere vorm van activiteit, of het nu iets fysieks is (bijv. sporten) of iets mentaals (een sudoko oplossen). Je parasympatische deel is je rem, en staat voor rust en (spijs)vertering. Bij veelvuldige stress wordt je sympatische deel overvraagd en raakt je parasympatiche deel ondervraagd. Je gaspedaal is constant ingedrukt en je rempedaal komt nauwelijks meer aan bod.

Als we kijken naar je hormoonhuishouding, dan is daar ook het een en ander aan de hand. Het belangrijkste hormoon dat wordt geactiveerd bij stress is cortisol. Cortisol regelt je hongergevoel, spijsvertering, bloeddruk, slaap/waakpatroon, lichamelijke activiteit, en de capaciteit om met stress om te gaan. Een heel belangrijk stofje dus. Ook heeft je cortisolniveau direct effect op je andere hormonen, zoals schildklier- en geslachtshormonen.

Onder acute stress produceert je lichaam een korte stijging van cortisol, dat een verhoging van energie en focus teweegbrengt. Deze reactie is ontworpen om, zoals gezegd, je ’s ochtends uit bed te helpen of uit een gevaarlijke situatie te redden (de vecht/vluchtreactie). Het is gezond en heilzaam… als het infrequent is.

De uitdaging is dat bij veel mensen deze cortisolboost nooit uitschakelt. Door hoge werkdruk, reorganisaties, slechte sfeer op de werkvloer of lastige privésituaties is het systeem continu geprikkeld en ontstaat chronische stress.

Dit kan leiden tot verhoogde cortisol, of het kan ertoe leiden dat je cortisolniveau grote sprongen maakt tussen een te hoog en te laag niveau. Soms zelfs binnen een paar uur op dezelfde dag. Bij hooggevoelige mensen is dit vaak nog meer aan de hand omdat zij snel geprikkeld raken.

 

Verslaafd aan stress

Misschien ben je zelfs verslaafd aan deze hormoondisbalans. Je drinkt koffie om wakker te worden om de werkdag op te starten en een glas wijn om er weer van bij te komen en in slaap te kunnen vallen. Je werkt lang en hard en verheerlijkt ‘druk zijn’. En dan vraag je af waarom je humeurig bent, prikkelbaar, je moe-maar-opgefokt voelt, en alsmaar aankomt.

De lange termijn effecten van een cortisoldisbalans zijn nog ernstiger. Als je over een langere periode constant hoge cortisol hebt dan kunnen de effecten zijn: hoge bloeddruk, diabetes, toename van buikvet (het bekende zwembandje), afname van je geheugenfunctie, verzwakking van je immuunsysteem – met alle gevolgen van dien -, slapeloosheid, depressie en vroegtijdige veroudering (brrrr…).

Als je vaak en lang een te hoog cortisolniveau hebt, dan verandert dat op den duur in een te laag cortisolniveau. En dat kan eveneens gevaarlijke consequenties hebben. Dit is namelijk waar burnout om de hoek komt kijken!

Langdurige overbelasting en stress waar je onvoldoende van hebt kunnen herstellen, en waardoor o.a. je hormoonhuishouding helemaal van slag is geraakt. Ook is een laag cortisolniveau gekoppeld aan het chronisch vermoeidheidssyndroom, fibromyalgie, en botdegeneratie – om er maar een paar te noemen.

Een van de meest krachtige manieren om je gezondheid en geluk te bewaken is dus om je cortisolniveau zo stabiel mogelijk te houden; niet te hoog en niet te laag. Stressmanagement dus ;-).

 

Ik wens je een ontspannende dag toe!

 

***

Meer weten over hoe je je ‘succes-beperkingen’ aan kunt pakken? Meld je dan aan voor een gratis en vrijblijvend WerkgelukAdviesgesprek, waarin we samen gaan onderzoeken waar je tegenaan loopt en wat je nodig hebt om een stap in de goede richting te zetten.

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *