Wat perfect is, komt nooit af!

Twee jaar geleden deed ik een opleiding (Maskermaker: over karakterstructuren, systemisch werk en lichaamswerk). Iedere opleidingsdag sloten we af met het lied Anthem van Leonard Cohen, waarvan het refrein als volgt luidt:


‘There’s a crack in everything. That’s how the light gets in.’


Heel eerlijk gezegd heeft het even geduurd voordat ik dit wérkelijk begreep.
Maar in het kader van perfectionisme is het me steeds duidelijker geworden. Want eigenlijk is iets vaak pas echt mooi als het licht er binnen kan dringen. En dat kan alleen als er een barst is.

Veel hoger opgeleiden zijn perfectionistisch. In mijn vorige artikel ‘Blije perfectionist (op de werkvloer?’ schreef ik daar al over. Mocht je het gemist hebben dan kun je het hier alsnog teruglezen.

Daarin schreef ik dat we ons allemaal in zekere zin uitsloven om onze barsten te bedekken. We doen enorm ons best om de manier waarop anderen ons zien te beïnvloeden en ze voor ons te winnen. Perfectionisme-expert Brené Brown zegt daarover: “Perfectionisme is uitputtend, omdat het nu eenmaal uitputtend is om je uit te sloven. Het is een toneelstuk waar geen eind aan komt. Het is een uiterst schadelijk en verslavend mechanisme.”

En er is nog nooit iemand geweest die zijn geluk, succes of bezieling toe heeft geschreven aan perfectionisme, zegt Brown. En toch moeten we alles perfect doen van onszelf. We hebben de lat zo hoog gelegd dat we ons totaal niet meer bewust zijn van onze grenzen. Daardoor nemen we teveel hooi op onze vork, nemen het werk mee naar huis (letterlijk en figuurlijk), en is ontspannen een hele grote uitdaging geworden.

Geen wonder dat perfectionisme vaak leidt tot burnout. En dat het dus ook niet zo raar is dat de burnoutcijfers nog steeds groeien, zeker onder hoger opgeleiden. Tijd dus om van jezelf een ex-perfectionist te maken, oftewel een ‘goed-genoegist’ als je dit herkent! Om dat te bereiken moet je het ‘genoeg-principe’ toepassen. Een lange reis van ‘Wat zullen ze wel denken? naar ‘Ik ben goed genoeg’.

 

Zelfcompassie

De sleutel om een ‘goed-genoegist’ te worden is zelfacceptatie en zelfcompassie. Om te kunnen accepteren wie je bent, met al je barsten, moet je de bereidheid hebben om mild te zijn voor jezelf, en om je fouten of tekortkomingen te omarmen. De bereidheid hebben om vriendelijker en milder voor jezelf te zijn.

Hoe doe je dat dan, zelfacceptatie en zelfcompassie? Volgens onderzoekster van zelfcompassie Dr. Kristin Neff (www.self-compassion.org) bestaat zelfcompassie uit 3 elementen: vriendelijkheid tegenover jezelf, erkenning van je menselijkheid en mindfulness.


Zelfcompassie #1) Vriendelijkheid tegenover jezelf

Als je het moeilijk hebt of het gevoel hebt dat je faalt of tekortschiet dan is de reactie vaak om de pijn te negeren of jezelf te kwellen met zelfkritiek. Waardoor je nóg harder gaat werken en in de vicieuze perfectionismecirkel blijft hangen. In plaats daarvan kun je oefenen met vriendelijk zijn naar jezelf toe: warm en begripvol reageren als het even niet gaat zoals je dat zou willen.

Zelfcompassie #2) Erkenning van je menselijkheid

Ieder mens heeft wel eens het gevoel het niet goed genoeg te doen, falen, enzovoorts. En het is goed je te realiseren dat dit bij het leven hoort en bij het ‘mens zijn’. Daarin ben je geen uitzondering! Het overkomt niet alleen jou en het is goed je te beseffen dat jij daarin niet een uniek ‘slachtoffer’ bent. Wij zijn nu eenmaal geen robots. En als je eerlijk bent, gelukkig maar toch?

Zelfcompassie #3) Mindfulness: je bewust zijn van wat er gebeurt

Mindfulness is de laatste jaren enorm opgerukt als een populaire methode om stress aan te pakken. Wat het doet is je bewust te maken van het feit dat je niet je gedachten, je emoties en je gevoelens bént. Omdat je als mens in staat bent ze te observeren, kun je voorkomen dat je wordt opgeslokt en meegesleurd door de negativiteit ervan. Je leert je er niet meer mee te identificeren, waardoor je juist meer compassie krijgt voor deze gedachten, emoties en gevoelens. En dus uit de veroordeling van jezelf kan blijven.


En ik voeg hier graag een vierde element van zelfcompassie aan toe:


Zelfcompassie #4) Je bent waardevol, ook zonder je prestaties!

Vaak wordt eigenwaarde gekoppeld aan wat je doet in plaats van wie je bent. Zo is je perfectionisme ook ooit ontstaan, door dat te geloven. Je denkt dat je pas waardevol bent als je heel goed je best doet of zelfs alles perfect is: je uiterlijk, je schoolprestaties, het werk dat je aflevert, enzovoorts. En dan ga je je in allerlei bochten wringen om een goede indruk te maken en je eigenwaarde op te krikken. Dus geef jezelf toestemming om dingen gewoon goed te doen. Of misschien zelfs ok te doen. Maakt jou dat een minder waardevol mens? Als je antwoord nog niet “Nee” is, dan is er dus nog wat werk aan de winkel!

 

En zoals ik in mijn vorige artikel al aangaf, loskomen van perfectionisme is niet eenvoudig. En ik spreek uit ervaring ;-). Dit is een proces dat tijd kost, aandacht en bereidheid om je patronen te onderzoeken.

Maar uit Browns onderzoeken blijkt dat veel ex-perfectionisten haar lieten weten: “De waardevolste en belangrijkste dingen in mijn leven heb ik te danken aan de moed om me kwetsbaar op te stellen, niet perfect te willen zijn en zelfcompassie te tonen.”

 

***


Perfectionist in hart en nieren? Deel hieronder jouw ervaringen!
 (i.v.m. spam worden berichten niet meteen zichtbaar)

© 2015 Gertrud de Witte – ESENZIA WerkgelukCoaching, alle rechten voorbehouden.

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *